BẢN THỂ “CHÂN TÂM” TRONG TƯ TƯỞNG PHẬT GIÁO CỦA NGÔ THÌ NHẬM

Tác giả: Nguyễn Thị Toan – Trường Đại học Sư phạm Kỹ thuật Hưng Yên.

Tóm tắt: Trong bài viết này, tác giả tập trung phân tích, làm sáng tỏ quan niệm về bản thể “Chân Tâm” trong tư tưởng Phật giáo của Ngô Thì Nhậm. Ông khẳng định Tâm là then chốt của muôn sự, quyết định sự sinh khởi hay tiêu tan của vọng tưởng, phiền não và khổ đau. Vô minh, ý và xúc chính là những yếu tố che lấp Chân Tâm, khiến con người rơi vào mê lầm và tà kiến. Vì vậy Thiền là quá trình điều phục Tâm, hóa giải vọng tưởng để quay về với bản thể Chân Tâm thanh tịnh, không sinh không diệt. Ngô Thì Nhậm nhấn mạnh, Phật không ở đâu xa mà hiện hữu ngay trong đời sống thường nhật; ai cũng có khả năng thành Phật nếu biết quay về nhận biết bản lai diện mục của chính mình. Đồng thời, ông làm rõ mối quan hệ giữa Tâm và Không. Chân Tâm chính là biểu hiện của Tính Không – bản chất vô ngã, vô trụ của vạn pháp. Khi đạt đến Tâm Không, con người sẽ đạt giác ngộ và giải thoát. Đây là đóng góp quan trọng của Ngô Thì Nhậm đối với lịch sử tư tưởng Phật giáo Việt Nam thế kỷ XVIII.

Từ khoá: Bản thể luận Phật giáo, Chân Tâm, Chân Như, Phật tại Tâm, Ngô Thì Nhậm.

Nhận bài 12/12/26; phản biện 12/01/26; biên tập 05/03/26; duyệt đăng 25/04/26.

Xem nội dung bài tại File PDF (trang 128)