TỪ PHẠM TRÙ “GIÁ TRỊ” TRONG BỘ “TƯ BẢN” ĐẾN PHẠM TRÙ “CÁI TRỪU TƯỢNG” TRONG TRIẾT HỌC MARX

Tác giả: Lưu Trọng Chiến – Khoa Triết học, Trường Đại học Sư phạm Hà Nội.

Tóm tắt: Thông qua phân tích một trường hợp cụ thể điển hình là phạm trù “giá trị” trong bộ Tư bản, bài viết chỉ ra rằng giá trị với tư cách là cái trừu tượng là một thực thể có bản chất xã hội, tồn tại một cách khách quan, độc lập trong thế giới hiện thực, mặc dù dưới hình thức phát triển chưa đầy đủ. Đồng thời, cái trừu tượng này chứa đựng những mâu thuẫn nội tại, đóng vai trò là động lực cho sự phát triển độc lập và phức tạp của chính nó. Nghiên cứu phạm trù “giá trị” trong bộ Tư bản là điểm then chốt để hiểu cái trừu tượng như một phạm trù triết học khách quan, mà bản chất, sự xác định hoàn toàn của nó đạt được không phải trong tư duy, mà là trong lịch sử, thông qua quá trình tự trừu tượng như một thực thể độc lập. Kết quả chính của bài viết là cái trừu tượng, được Marx khám phá thông qua phạm trù “giá trị”, có tính khách quan như là sản phẩm hiện thực của các quan hệ xã hội cụ thể, thể hiện tính năng động, khả năng tự phát triển từ hình thức phôi thai, chưa trưởng thành ban đầu, thông qua những mâu thuẫn nội tại, hiện thực hóa bản chất của chính nó trong tiến trình lịch sử.

Từ khóa: cái trừu tượng, giá trị, tư bản, Karl Marx.

Nhận bài 4/7/25; đưa vào quy trình biên tập 4/7/25; duyệt đăng 25/8/25.

Xem nội dung bài tại File PDF (trang 27)