TỪ THA HÓA TRONG “BẢN THẢO KINH TẾ – TRIẾT HỌC NĂM 1844” CỦA KARL MARX ĐẾN VẬT HÓA TRONG “LỊCH SỬ VÀ Ý THỨC GIAI CẤP” CỦA GEORG LUKÁCS: MỘT NGHIÊN CỨU SO SÁNH

Tác giả: TS. Nguyễn Việt Phương – Trường Đại học Khoa học, Đại học Huế.

NCS. Dương Xuân Ngọc Hà – Khoa Triết học, Trường Đại học Khoa học xã hội và nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội.

Tóm tắt: Bài viết cung cấp một nghiên cứu so sánh giữa khái niệm Tha hóa trong “Bản thảo kinh tế – triết học năm 1844” (Karl Marx) và khái niệm Vật hóa trong “Lịch sử và Ý thức giai cấp” (Georg Lukács). Phần thứ nhất dựa vào tác phẩm Bản thảo kinh tế – triết học năm 1844 để làm rõ quan niệm của Marx về lao động bị tha hóa, qua đó làm nổi bật logic chuyển đổi của ông từ phê phán triết học sang phê phán kinh tế chính trị, đặt tha hóa trong mối quan hệ hữu cơ với lao động bị cưỡng bức và chế độ tư hữu. Phần thứ hai tập trung luận giải cách Lukács đã mở rộng biên độ của tha hóa bằng phạm trù vật hóa, biến nó thành một hiện tượng phổ quát thâm nhập vào cấu trúc ý thức và mọi quan hệ xã hội trong chủ nghĩa tư bản hiện đại. Phần thứ ba dành cho sự đối sánh những điểm tương đồng và dị biệt trong cách hai nhà triết học triển khai các khái niệm này. Kết quả nghiên cứu, một mặt, khẳng định giá trị lâu dài của chủ nghĩa Marx; mặt khác, góp phần làm rõ vai trò của Lukács với tư cách là nhà lý luận tiên phong của Chủ nghĩa Marx phương Tây.

Từ khóa: Georg Lukács, lao động bị tha hóa, vật hóa, chế độ tư hữu, trường phái Frankfurt.

Nhận bài 13/12/25; phản biện 25/12/25; biên tập 10/01/26; duyệt đăng 25/02/26.

Xem nội dung bài tại File PDF (trang 86)