TỒN TẠI XÃ HỘI SỐ – HÌNH THÁI ĐẶC THÙ CỦA PHẠM TRÙ TỒN TẠI XÃ HỘI TRONG KỶ NGUYÊN SỐ

Tác giả: ThS. Đinh Thị Thúy Kiều – Trường Đại học Phạm Văn Đồng
Tóm tắt: Cuộc  Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và tiến trình chuyển đổi số toàn cầu đang làm biến đổi sâu sắc các yếu tố cấu thành tồn tại xã hội (TTXH) – phạm trù cơ bản của chủ nghĩa duy vật lịch sự. Trên cơ sở phương pháp phân tích – so sánh và tiếp cận logic – lịch sử của triết học Mác – Leenin, bài viết luận giải sự hình thành và đặc trưng của “tồn tại xã hội số” (TTXH số). Kết quả nghiên cứu cho thấy, với sự xuất hiện của phương thức sản xuất số, không gian số và công dân số, cấu trúc nội tại cúa TTXH đã thay đổi, phản ánh những quan hệ kinh tế – xã hội mới và làm nảy sinh các mâu thuẫn đặc thù; giữa cộng đồng sáng tạo dữ liệu và chủ sở hữu nền tảng, giữa lực lượng sản xuất toàn cầu và quan hệ sản xuất quốc gia, giữa tiềm năng giải phóng con người và nguy cơ bất bình đẳng số. Bài viết đề xuất  nhận diện TTXH số qua bốn đặc trung cơ bản: tính dữ liệu hóa; tính siêu kết nối; tính tự động hóa và thông minh hóa; sự giao thoa giữa không gian vật lý và không gian số.
Từ khóa: kỷ nguyên số, ý thức xã hội, tồn tại xã hội số
Nhận bài ngày: 07/07/2025  ;đưa vào biên tập: 17/07/2025 ;duyệt đăng: 25/09/2025
Xem nội dung bài tại: File PDF (trang 42)